четвртак, 06 јун 2013 09:33

И НАТО о проблемима ветерана Србије

 

06.06.2013.- Београд,- Поред домаћих медија и оних из региона у којима се с времена на време потенцира проблем ратних ветерана у Србији, огласио се и интернет портал Southeast European Times, сајт чији је покровитељ Команда САД за Европу (52 земље). Паралелном и упоредном анализом односа бивших држава СФРЈ сада самосталних, у односу на своје ратне ветеране, потврђено је да убедљиво најтежи положај имају РВ у Србији.Преносимо текст у изворној верзији:

Nevladine organizacije bore se za veterane balkanskih sukoba

29/04/2013

Organizacije zagovaraju prava i beneficije za veterane iz regiona.

Katica Đurović za Southeast European Times iz Beograda -- 29/04/13

Nevladine organizacije u regionu zagovaraju nove zakone kojima će se veteranima garantirati prava i beneficije, preko 15 godina nakon sukoba u regionu.

Otkako je šest jugoslavenskih republika pošlo svaka svojim putem, grupe veterana širom Balkana kažu kako se bivši borci suočavaju sa zajedničkim nizom problema, od kojih su mnogi rezultat neliječenog post-traumatskog stresnog poremećaja.

Kad se Jugoslavija raspala početkom 1990-tih, Srbija je preuzela kontrolu nad Jugoslavenskom narodnom armijom. Tačan broj onih koji su se u toj armiji borili nikad nije postao poznat. Udruženja veterana kažu da su te cifre veće od nekih 500.000, koliko procjenjuje država.

"Prema našim procjenama, oko 700.000 ljudi borilo se u [Jugoslavenskoj armiji]. Veterani su druga po veličini kategorija populacije, nakon penzionera. Mi nemamo penzija i nikakve pomoći, država čak i ne prihvaća to da smo se mi borili nakon 1992, jer je Srbija službeno bila u ratu samo u periodu 1991-1992," izjavio je za SETimes Mile Milošević, predsjednik Udruženja ratnih veterana Srbije.

Milošević je dodao da većina ratnih veterana nije nikad dobila nikakvu pomoć od države. Oko 8.500 vojnika iz sukoba na Kosovu 1999. godine tužilo je Srbiju na Sudu za ljudska prava u Strazburu, u naporu da naplate dnevnice koje su im obećane, ali nikad nisu date. Sud bi trebalo da izrekne presudu 15. maja.

U Srbiji, grupe od vlade traže da jednu godinu službe računa kao dvije godine u radnoj evidenciji svih veterana, što je beneficija koja se trenutno pruža samo onima koji su bili profesionalni vojnici. Oni traže i ukidanje administrativnih barijera, posebno u domenu zdravstvene zaštite.

Jedine kategorije koje Srbija utvrđuje u svrhu isplate beneficija su "žrtve rata" i "ratni vojni veterani". Dok profesionalni vojnici koji su bili dio stajaće vojske Srbije dobivaju beneficije u smislu penzije, oko 400.000 građana koji su bili u ratnom rasporedu tokom rata ih ne primaju.

Vlada Srbije nema specijalizirane institucije za rad se veteranima koji traže pomoć. Od svog formiranja 1999. godine, nevladina organizacija Centar za ratnu traumu je jedna od malog broja organizacija i institucija u Srbiji koje nude savjetovanje, grupe za podršku i radionice za veterane.

Branislava Stević, izvršna direktorica Centra za ratnu traumu, izjavila je da oko 8.8 posto srbijanskih veterana ima post-traumatski stresni poremećaj, što je bolest koja često vodi do nasilja, ovisnosti i samoubistva.

"Do sad je kroz naš centar tražeći pomoć prošlo oko 5.000 ljudi. U svakom momentu mi imamo 30 lica koja čekaju na neku vrstu pomoći, savjeta ili podrške," izjavio je Stević za SETimes.

"Grupe za podršku veterana i njihovo savjetovanje imaju za cilj da smanje postotak nasilja u porodici, da ublaže posljedice traumatičnih iskustava, olakšaju integraciju i inkluziju veterana i smanje predrasude između veterana i ostatka društva," izjavio je Stević.

Prema riječima Stevića, najznačajniji problemi s kojima se veterani suočavaju su depresija, post-traumatski stresni poremećaj, nedostatak samopouzdanja i nemogućnost pronalaženja zaposlenja.

Postoji samo jedan odjel u vladi Srbije koji radi na pitanjima veterana, pri ministarstvu rada, zapošljavanja i socijalne politike, međutim njegova podrška ograničena je samo na ratne invalide i porodice boraca koji su poginuli u borbama.

Negovan Stanković, državni sekretar pri ministarstvu rada, izjavio je da Srbija pokušava pronaći rješenja koja se mogu uklopiti u zahtjeve svih učesnika u ratu.

"Zaštita veterana i invalidnih lica sastoji se od mnogih prava i zakona, i njima se obezbjeđuju naknade opisane u odšteti za povrede i smrt. Trenutno, oko 43.500 ljudi u Srbiji ima tu vrstu zaštite, a mjesečno se odvaja oko 1,25 miliona dinara," kaže Stanković.

Ratni veterani u oba entiteta u Bosni i Hercegovini (BiH) kaže da se osjećaju prevarenima od svojih vlada. Politika vezana za veterane je u proteklih 17 godina uglavnom provođena kroz socijalna prava i beneficije, poput novčanih naknada, stambenog smještaja, besplatnog zemljišta i automobila. 2010. godine započela je intenzivirana revizija veteranskih prava.

Nedavna revizija veteranskih prava u Federaciji BiH pokazala je mnogo slučajeva gdje je medicinska dokumentacija falsificirana. Broj boraca, invalida i porodica žrtava skoro se udvostručio i u zadnje dvije godine popeo se sa 290.000 na 550.000. Ta revizija otkrila je da značajan broj lokalnih političara i vojnih zvaničnika prima naknade za invalidnost iako su proveli rat daleko od linija fronta, a neki od njih su primali i dvostruke penzije i od BiH i od Hrvatske.

Kao rezultat nalaza iz revizije, za 6.000 bivših vojnika ukinuto je pravo na penzije i novčanu naknadu, a drugima iznosi naknada smanjeni.

Prema podacima Udruženja ratnih veterana u Federaciji BiH i Republici Srpskoj, svaki drugi ratni veteran pati od post-traumatskog stresnog poremećaja, a otkako se rat 1995. završio, samoubistvo je počinilo njih preko 4.000. Nema specijaliziranih institucija koje bi pomagale licima koja od tog poremećaja trpe.

"Država nam nije dala ništa što nam je obećano," kaže Narcis Mišanović, predsjednik Udruženja demobiliziranih boraca Novi Grad Sarajevo za SETimes. "Jedan mali dio ide na posao i redovno prima plaću, ali mnogi od onih koji rade ne primaju plaću, a većina veterana i njihovih porodica ide u javnu kuhinju."

Veterani Oslobodilačke vojske Kosova nisu dobili institucionalnu brigu jer zemlju vode UN, koje su se pokazale neutralne kad su u pitanju učesnici rata.

Borba kosovskih veterana otpočela je par mjeseci nakon kraja rata, kad je Oslodobilačka vojska Kosova demobilizirana i pretvorena u Zaštitni korpus Kosova, kad je iz te nove grupacije izostavljeno oko 15.000 boraca.

"U to vrijeme, vlasti su im obećale da će ih uključiti u kosovsku policiju i druge institucije, ali nije uslijedila nikakva ozbiljna akcija," izjavio je za SETimes Muharrem Xhemajli, predsjedavajući vojne Organizacije ratnih veterana.

Ove godine, vlada je pokrenula program za obezbjeđivanje pravnog statusa i beneficija za veterane, koji treba početi s funkcioniranjem do kraja godine.

Međutim, od slučaja do slučaja se veteranima pruža manja pomoć. Organizacija ratnih veterana Oslobodilačke vojske Kosova lobirala je kod vlade za obnovu kuća za desetak veterana koji se suočavaju s teškom situacijom. Kod nekih drugih koji se suočavaju s krajnjim siromaštvom i zdravstvenim problemima, udruženje je u 2012. obezbijedilo 18.000 eura u hrani i lijekovima.

Stres, depresija, napetost i agresivno ponašanje su među učestalim simptomima učesnika sukoba 2001. u Makedoniji, prema studiji iz 2009. koju je obavio Fakultet za sigurnosne studije iz Skoplja u saradnji s bivšim Udruženjem veterana snaga sigurnosti, što je sad politička partija Dostoinstvo (Dostojanstvo).

Mnogi makedonski veterani priznali su da imaju problema s alkoholom, ovisnošću od droga, nasiljem u porodici, bračnih problema, zdravstvenih i finansijskih pitanja. Oko 30 pripadnika policije i vojnih snaga koji su učestvovali u sukobu iz 2001. počinilo je samoubistvo.

"Mi imamo tempirane bombe koje hodaju ulicama Makedonije, a država to ne uzima zaozbiljno sve dok se ne desi tragedija," izjavio je za SETimes Stojanče Angelov, lider Dostojanstva i veteran sukoba iz 2001. "Ratni veterani lakše uzimaju vatreno oružje i znaju kako da [ga] koriste, tako da se to uvijek mora imati na umu."

Svoj prilog za ovaj izvještaj dali su dopisnici Safet Kabašaj iz Prištine, Ana Lovaković iz Sarajeva i Biljana Lajmanovska iz Skoplja.

( http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/bs/features/setimes/articles/2013/04/29/reportage-01 )
259685
Данас
Јуче
Ова недеља
Прошла недеља
Овај месец
Прошли месец
Сви
8
196
625
255901
8985
9633
259685
Ваш IP: 18.204.227.250
У Србији је 24.10.2019 00:08
Счетчик joomla